Workshops

Hieronder vindt u informatie over de verschillende workshops. De workshops starten op dezelfde tijden en hebben allemaal dezelfde lengte. U schrijft zich van te voren in voor een sessie. Let op: vol = vol! De bedrijvenmarkt kunt u de gehele dag bezoeken. 

Favorietentool

Om u te helpen bij het samenstellen van uw persoonlijke programma, kunt u gebruik maken van de Favorietentool. U klikt op de gekleurde balk met uw muis. Alle informatie over de betreffende workshop wordt zichtbaar. Wilt u de workshop bewaren als 'favoriet', dan klikt u op het sterretje aan het einde van de gekleurde balk. Deze 'favoriet' wordt onthouden. Klik op 'Print uw favorieten' en al uw favorieten staan onder elkaar.

Liken workshops

Vindt u een workshop leuk? Laat het ons weten door deze te 'liken'. 

Print uw favorieten

Workshopronde 1: 11.30 - 12.30 uur

Titel: Nobelprijs voor contracttheorie: Relational Contracting
Thema(s): Professionalisering||Juridisch
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Sander Renes (Erasmus Universiteit)
Frank Steller (TUDelft)
Omschrijving: In 2016 won de Fin Bengt Holström, samen met de Britse econoom Oliver Hart, de Nobelprijs voor de economie met hun onderzoek naar contracttheorie. Holström ontwikkelde zijn ideeën voor het eerst in de jaren zeventig. Toen verklaarde hij theoretisch hoe een organisatie een optimaal contract voor een werknemer kan opstellen. Hart en Holmström hebben de contracttheorie verder ontwikkeld. De theoretische handvatten die zij hebben gecreëerd, helpen bestaande contracten te begrijpen. Ook kunnen ze gebruikt worden om valkuilen bij het opstellen van contracten te vermijden. Met de contracttheorie wordt bestudeerd hoe partijen contracten opstellen. Daarbij wordt gekeken wat er gebeurt als de ene partij over meer informatie beschikt dan de andere. Ook geven ze aandacht aan de onvermijdbare onvolledigheid van contracten, en hoe een contractuele relatie dan toegevoegde waarde geeft. Holmström probeert met zijn theorie die tegenstrijdigheden te vatten in een contract dat voor beide partijen acceptabel is. Sander Renes van de Erasmus Universiteit presenteert de wetenschappelijke aanpak en daarna vertelt Frank Steller van de TU Delft over de praktijkervaringen met deze contracttheorie.
Titel: Concurrentiegerichte dialoog in IT praktijk
Thema(s): Innovatiegericht inkopen
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Sandra van Kasteren - Kluytmans (Expertise Centrum Bizob (BIzob))
R. van Unnik (Bizob)
Omschrijving: Binnen het Shared Service Center Kempengemeenten ofwel SSC de Kempen delen de gemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden kennis en kunde op het gebied van automatisering, informatisering en gegevensbeheer. SSC de Kempen doorloopt momenteel een concurrentiegerichte dialoog om tot een overeenkomst te komen met één leverancier voor alle applicaties voor de geografische informatievoorziening (GEO-domein). Tijdens deze sessie laat Bizob zien hoe zij een concurrentiegerichte dialoog hebben ingericht voor het inkopen van deze applicaties. Zij gaan zowel in op de overwegingen om deze procedure toe te passen als op de procedure zelf.
Titel: Een succesvolle raamovereenkomst voor alle partijen
Thema(s): Professionalisering||Juridisch
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Loek van Beurden (Pro10)
Omschrijving: Raamovereenkomsten hebben een enorme vlucht genomen. Toch zijn gebruikers niet onverdeeld tevreden en blijken aanbestedende diensten niet altijd de beste spelers voor opdrachten te contracteren. Hoe voorkom je raamovereenkomsten met zogenaamde alleskunners die toch niet overal goed in blijken te zijn? Hoe zorg je ervoor dat ook kleinere bedrijven een goede kans maken en niet de grote jongens altijd dergelijke contracten winnen? Hoe zorg je ervoor dat je een raamovereenkomst sluit met partijen die beschikken over de juiste competenties? En sluit je dan een raamovereenkomst met verschillende partijen zodat er wat te kiezen valt? Deze vragen hebben invloed op het voorbereiden van de aanbesteding, het inrichten van de aanbesteding en het verlenen van nadere opdrachten. Naast deze vragen komen ook twee praktijkvoorbeelden aan bod rond het sluiten van raamovereenkomsten. Dit zijn overeenkomsten met aannemers en ingenieursdiensten, waarin niet de prijs maar competenties centraal staan. Twee voorbeelden van een optimale match die tegemoet komt aan de daadwerkelijke behoefte.
Titel: Naar het oordeel van de rechter: nationale en Europese jurisprudentie
Thema(s): Juridisch
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Huib Van Romburgh (RVO)
Omschrijving: Welke interessante en leerzame uitspraken hebben het Europese Hof van Justitie en de nationale rechter de afgelopen tijd gedaan over aanbestedingen?
Ook dit jaar geeft Prof. mr. Huib van Romburgh een aansprekend college over actuele Europese en nationale jurisprudentie. Het aantal uitspraken bedraagt rond de 200 per jaar. Om die reden is het elk jaar een selectieve greep uit de grote hoeveelheid uitspraken. Dit jaar wordt met name aandacht besteed aan uitspraken over de ‘wezenlijke wijziging’, raamovereenkomsten en aspecten van milieu en duurzaamheid.
Huib van Romburgh is juridisch adviseur bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, hoogleraar Aanbestedingsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, raadsheerplaatsvervanger in het Gerechtshof Den Haag en voorzitter van de PIANOo vakgroep Aanbestedingsrecht.
Titel: Circulair bouwen
Thema(s): MVI/Circulair
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Cor Luijten (Gemeente Rotterdam)
Omschrijving: Ontwerpen is de spil om circulariteit in bouwprojecten vorm te geven. Hierdoor hebben we per saldo minder bouwmaterialen nodig en kunnen we langer met onze gebruikte bouwmaterialen bouwen. Tijdens deze sessie worden circulaire ontwerpprincipes besproken en hoe deze toe te passen zijn in bouwprojecten. U krijgt praktijkvoorbeelden uit de grond-, weg- en waterbouw, en inzicht in de mogelijkheden die er nu al zijn. De ontwerpprincipes zijn van belang om circulariteit als onderdeel van duurzaamheid een plek te geven in het ontwerp- en inkoopproces. Dit zal in de toekomst leiden tot een circulaire bouweconomie.
Titel: Circulair inkopen game: Word de held van circulair inkopen!
Thema(s): Organisatie
Type sessie: Anders
Spreker(s): Pam van Wanrooij (PHI Factory)
Geerke Hooijmeijer-Versteeg (Phi Factory)
Omschrijving: In de circulair inkopen game ervaar je op een speelse manier de verschillende interne belangen en tegenstellingen bij het starten van een circulair inkooptraject. Hoe ga je met die verschillende belangen om en hoe maak je van je inkoopproject een succesverhaal? Dit spel stelt deelnemers in staat om op een andere manier een stap te zetten richting circulair inkopen. In deze game wordt kennis gedeeld, ambities geformuleerd en obstakels geïdentificeerd. De game draagt bij aan de groei van circulair inkopen en de bewustwording binnen organisaties. Deelnemers krijgen handvatten om aan de slag te gaan met circulair inkopen, ongeacht hun positie binnen de organisatie.
Er zijn slechts 10 plaatsen beschikbaar!
De game is ontwikkeld door bureau Flavour, met medewerking van PHI Factory, Copper8, Rijkswaterstaat, KplusV en PIANOo.
Titel: De aanpak van inkoop van duurzame ambulancekleding
Thema(s): MVI/ISV
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Ruud Scheerder (PIANOo)
Jan Langelaar (PINCC B.V.)
Omschrijving: Begin februari werd bekend gemaakt dat het ambulancepersoneel dit jaar nieuwe werkkleding zal ontvangen. Inmiddels is de kleding getest en is besloten wat het definitieve model gaat worden. In deze sessie wordt het bijzondere proces toegelicht waarmee de collectie tot stand is gekomen. Want dat heeft men op een vrij unieke manier aangepakt. Al het ambulancepersoneel kon (in)direct meebeslissen. Waar loop je tegenaan als je met zoveel stakeholders moet afstemmen. Bijzonder aan het project is dat er binnen de gunningsystematiek gebruik gemaakt is van een tool waarmee de milieu impact van de kleding ( en de daarvoor voorgestelde stoffen) wordt gemeten. Ruud Scheerder, MVI-adviseur bij PIANOo, en Jan Langelaar, eigenaar van PINCC delen de geleerde lessen met u. Speciale aandacht wordt gegeven aan het toepassen van de Internationale sociale voorwaarden en de laagst mogelijke milieu impact.
Titel: Inkoop van zonnepanelen: hip & hot of dip en not?
Thema(s): MVI/Energie||Organisatie
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Machiel van Dalen (PIANOo)
Frank Weerheijm (Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant (Bizob))
Omschrijving: Inkoop kan een sleutelrol vervullen bij het inzetten van de energietransitie. PIANOo gaat tijdens deze sessie in op de praktische invulling bij de inkoop van duurzame energie en -opwekking. U wordt meegenomen in de aanschaf van zonnepanelen. Het eerste deel gaat over de traditionele situatie waarin een aanbestedende dienst haar daken vol legt met panelen en de eigen CO2-voetafdruk verlaagd. Maar er kan meer met zonnepanelen! In Zuidoost-Brabant heeft Bizob een aanbesteding begeleid waarbij het doel is de inwoners te bewegen zonnepanelen aan te schaffen. Dat is op zich misschien nog niet eens bijzonder, maar bij deze contractvariant is het zelfs voor mensen met een kleine beurs mogelijk om deel te nemen. De verduurzaming heeft zich hierbij zelf betaald. Wilt u uw inwoners snel laten verduurzamen maar weet u niet hoe? Heeft u geen plannen in deze richting maar bent u wel op zoek naar inspiratie? Wilt u uw organisatie een voorstel doen waarin een snelle verduurzaming risicoloos mogelijk is? In al deze gevallen wilt u deze sessie niet missen.
Titel: Innovatiepartnerschap in uitvoering
Thema(s): Innovatiegericht inkopen
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Ricardo Kreileman (ITS projects)
Clemens Volker (Gemeente Hof van Twente)
Gert Jan Ten Hoor (CNB)
Omschrijving: Op het vorige PIANOo congres kon een deelnemer horen hoe de gemeente Hof van Twente het innovatiepartnerschap wilde inzetten voor de realisatie van het meest duurzame project binnen Europa: de bouw, onderhoud en exploitatie van twee klimaatneutrale kindcentra: De Groene Droom. Innovatiepartnerschap combineert de ontwikkelings- en aanschaffase, waardoor een opdracht direct gegund kan worden aan de partij die de economisch meest voordelige inschrijving heeft gedaan. Dit jaar hoor je het vervolg. De bouw van de kindcentra is inmiddels in volle gang. Dit is het eerste onderwijsbouwproject dat wordt gerealiseerd via een innovatiepartnerschap.
Ricardo Kreileman, Clemens Volker en Gert Jan ten Hoor vertellen wat een innovatiepartnerschap is, hoe het werkt en hoe dit in de praktijk is gegaan. Deelnemers krijgen daarnaast de gelegenheid om hun eigen vraagstukken voor te leggen tijdens de sessie.
Titel: Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet… beoordelingen van offertes vanuit het perspectief van inschrijver en overheid
Thema(s): Beter Aanbesteden
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Fredo Schotanus (Significant)
Alfred de Weert (CSU)
Omschrijving: Jaarlijks worden in Nederland duizenden aanbestedingen kwalitatief beoordeeld. De basis van het beoordelingsproces is meestal op orde: er wordt eerst individueel beoordeeld en vervolgens wordt dit plenair besproken en vastgelegd. Maar worden al deze beoordelingen consistent en deugdelijk uitgevoerd? Hoe wordt er omgegaan met verschillende inzichten tussen beoordelaars onderling? Wordt er op een betrouwbare wijze omgegaan met bijvoorbeeld smaaktesten? Zou een beoordelingsteam van de ene overheid tot een zelfde uitkomst komen als een team van een andere overheid? En hoe duidelijk wordt de beoordeling teruggekoppeld naar inschrijvers?
Tijdens deze interactieve sessie gaan Alfred de Weert en Fredo Schotanus op deze onderwerpen in en met u de discussie aan. Alfred zal aangeven waar inschrijvers tegenaan lopen als zij beoordelingen terugkrijgen van overheden. Fredo bespreekt welke mogelijkheden er zoal zijn voor inkopende overheden als zij hun beoordeling verder willen professionaliseren.
Titel: De aanbestedingparadox in het sociaal domein: creëren van partnerschap door aanbesteden.
Thema(s): Sociaal Domein
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Marjolein Buis (Gemeente Alphen aan den Rijn)
Quirina Pastoor-Hoek (Gemeente Alphen aan den Rijn)
Peter de Visser (Incluzio)
Omschrijving: Marktwerking, aanbesteden in de zorg liggen onder vuur. Maar is dit wel het probleem? Veel gemeenten omzeilen aanbesteden door een open house maar dan komt de marktwerking in feite pas ná het moment van contracteren. Dit staat op gespannen voet met samenwerken, afschalen en investeren in preventie, met doen wat nodig is voor de inwoner.
Wat als we díe concurrentie om de cliënt nu eens uitschakelen en vervangen door samenwerking? Klinkt ideaal toch? Preventie centraal stellen, in plaats van curatie en compensatie!
De vraag is: hoe komen we daar? Het lijkt een paradox maar door die concurrentie juist eenmalig aan de voorkant te organiseren, ontstaat er aan de achterkant een partnerschap. Tussen gemeente en aanbieders, zorgaanbieders onderling en tussen inwoners en hun hulpverleners.
Steeds meer gemeenten besteden de integrale zorg voor hun burgers aan bij één partij of een conglomeraat van samenwerkende partijen. Een voorbeeld van een dergelijke gemeente is Alphen aan den Rijn. Alphen vertelt vandaag vanuit welke overwegingen zij gekozen hebben voor deze uitvoeringsvariant en vooral wat het oplevert.
Een voorbeeld van een zorgregisseur die op deze manier in verschillende gemeenten werkt is Incluzio. De directeur van Incluzio geeft vanuit zijn perspectief en ervaringen een reflectie.
Titel: Professioneel opdrachtgeverschap in publieke organisaties
Thema(s): Organisatie
Type sessie: PIANOo-college
Spreker(s): Marleen Hermans (TU Delft / Faculty of Architecture and the Built Environment)
Omschrijving: Publieke organisaties zijn op allerlei vlakken opdrachtgever: in de ICT, in het sociale domein, maar bijvoorbeeld ook in de bouw. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van de openbare ruimte, beheren vaak een forse vastgoedvoorraad en hebben de regie over infrastructuur- en gebiedsontwikkelingsprojecten. Ze zijn daarmee veelvuldig opdrachtgever – zowel in nieuwbouw, renovatie, als beheer- en onderhoud. Op allerlei gebieden, maar zeker niet in de laatste plaats in de bouw, zijn de gedachten over hoe publieke en private partijen samen moeten werken volop in beweging. Nieuwe inzichten tuimelen over elkaar heen. Maar hoe zorg je nou dat je in je organisatie structureel op een goede, taakvolwassen manier, omgaat met deze veranderende opdrachtgevende rol? Is dat alleen een kwestie van de goede mensen op je projecten zetten, of is er meer te doen? Wat omvat die opdrachtgevende rol eigenlijk? Wie houden zich daar mee bezig? Hoe borg je dat je organisatie leert van ontwikkelingen en innovaties in uitgevoerde projecten en dat niet ieder voor zich het wiel weer uit moet vinden?
Titel: (Digitale) disruptie
Thema(s): Digitalisering
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Mark Lindeman (Qurio.care)
Jaap de Keijzer (Qurio.care)
Omschrijving: Een belangrijk thema bij aanbesteden in de publieke sector is inkoopsamenwerking. Inkoopsamenwerking is daarbij meer dan een bundeling van inkoopvolumes. Door samenwerking kan meer kennis worden opgebouwd van producten, markten en bedrijven, kunnen transactiekosten en risico’s voor de deelnemende organisaties verminderen en kan de professionaliteit van de inkoop toenemen. PIANOo heeft in 2018 een vijftigtal gemeentelijke inkoopsamenwerkingen in kaart gebracht, en de overheid zet sterk in op inkoopsamenwerking.
Wij zien tegelijkertijd dat collectieve inkoop initiatieven enthousiast beginnen maar na verloop van tijd aan momentum verliezen, niet verder uitbreiden en zelfs weer afbrokkelen.

Workshopronde 2: 13.30 - 14.30 uur

Titel: Het palet aan mogelijkheden om innovatiegericht in te kopen
Thema(s): Innovatiegericht inkopen
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Maarten Louwerse (Prorail)
Omschrijving: In deze sessie bespreken we waar en hoe (ruimte voor) innovatie ingebouwd kan worden bij inkooptrajecten. Dat kan namelijk op zeer veel manieren. De vraag en randvoorwaarden die de organisatie stelt nemen we als startpunt om de keuzeruimte voor het benaderen van de markt, formuleren van de opgave, de procedure, het gunningsmodel en de uiteindelijke contractering te bespreken. Na de inleiding doorlopen we samen enkele casussen vanuit de deelnemers zelf om te kijken welke mix van instrumenten past.
Titel: Risicoverdeling tussen overheid en markt bij inkoop van innovaties
Thema(s): Innovatiegericht inkopen
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Mr. Stephan Corvers (Corvers procurment services)
Jantsje op de Hoek (Provincie Overijssel)
Omschrijving: Innovatiegericht inkopen wordt vaak geassocieerd met het nemen van grotere risico’s, met name als je de eerste afnemer bent. De Provincie Overijssel heeft hiervoor samen met Corvers Procurement Services een oplossing gevonden. Ze hebben een innovatief royalty- en financieringsschema ontwikkeld, gebaseerd op de specifieke publieke behoeften van de provincie in relatie tot de markt mogelijkheden. Hierdoor is een gebalanceerde win-win aanpak gerealiseerd, waardoor een evenwichtige verdeling tot stand is gekomen tussen allocatie van risico’s, kosten en baten tussen de provincie enerzijds en marktpartijen anderzijds op het gebied van innovatiegericht inkopen.
Borging van de concrete inkoopbehoefte van de provincie Overijssel en elementen zoals standaardisatie, commercialisatie, marktontwikkeling en marktpotentieel zijn hierin meegenomen.
De provincie Overijssel en Corvers lichten het door hen ontwikkelde schema toe aan de hand van een aantal concrete voorbeelden.
Titel: Verbetering van arbeidsomstandigheden en mensenrechten via aanbestedingen
Thema(s): MVI/ISV
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Liesbeth Unger (Human Rights at work)
Thea Smid - Verheul (Twinkel inkoop advies)
Marcel Jacobs (Circl8)
Omschrijving: De ISV Academy (Internationale Sociale Voorwaarden) is een programma van 7 dagdelen dat deelnemers opleidt om internationale sociale voorwaarden en due diligence toe te passen binnen hun inkoop- en aanbestedingsprocessen. Doel is het verbeteren van sociale arbeidsomstandigheden in de internationale keten. PIANOo is de Academy in 2018 gestart met 30 deelnemers van 13 verschillende organisaties. Overheids- en marktexperts geven de inzichten en tools die nodig zijn om te starten met sociaal inkopen. Oftewel, hoe er gestuurd kan worden op het verbeteren van arbeidsomstandigheden en mensenrechten via overheidsopdrachten. Het programma behandelt alle fasen van het inkoopproces, van het vormen van een ISV (inkoop)strategie tot en met de uitvoering van het contract en het contract management. Sprekers van de Academy geven een korte samenvatting van de behandelde inhoud en laten de resultaten zien.
Titel: Eigen inkoop, zonder uitlaatgassen
Thema(s): MVI/Energie
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Ruud Scheerder (PIANOo)
Han Van der Steen (Coriolis)
Omschrijving: Verbeteren van luchtkwaliteit en CO2 uitstoot reductie zijn belangrijke thema’s bij alle overheden.
Daarin kan de eigen inkoop een grote rol spelen, zoals voor de levering van facilitaire goederen, het installeren van laadpalen, het onderhoud van de straatverlichting, de installatie van zonnepanelen op het gemeentehuis, etc.
Het transport dat daarmee gemoeid is, kan in veel gevallen emissieloos worden uitgevraagd.
Er zijn praktische voorbeelden van verschillende steden die dit al hebben gedaan.
In deze workshop behandelen we een aantal voorbeelden van steden en laten een methode zien om emissieloos transport op te nemen in de contractvorming en aanbestedingen, aan de hand van drie stappen.
De eerste stap is het bepalen van de emissieloze alternatieven voor het transport.
De tweede stap is het vaststellen van de bereidheid of weerstand bij marktpartijen om emissieloos transport in te zetten.
De derde en laatste stap is het vaststellen van de meest geschikte methode, eisen en wensen om het contract aan te besteden, inclusief de mogelijkheden voor handhaving en contractmanagement.

Titel: Het inzetten van LCC en TCO bij een (Europese) aanbesteding
Thema(s): Beter Aanbesteden||Professionalisering
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Pieter Van Dorth (Belastingdienst )
Fredo Schotanus (Significant / Universiteit Twente)
Omschrijving: Hoe geef je handen en voeten aan begrippen als LCC en TCO bij een (Europese) aanbesteding?
De overheid is het aan zichzelf en aan de burgers van Nederland verplicht om zoveel mogelijk waarde te creëren met publiek geld. Niet alleen waarde voor vandaag, maar ook voor morgen. Daarom moeten publieke organisaties bij elke aankoop niet alleen rekening houden met de prijs en kwaliteit van vandaag, maar ook met de kosten van morgen van een product of dienst; de levenscycluskosten, ook wel Life Cycle Costs genoemd, LCC.
Naast het volledige kostenperspectief in tijd moeten publieke organisaties bovendien rekening houden met de indirecte kosten van een product of dienst. Deze indirecte kosten zoals gebruikskosten (stroomverbruik, inkt/toner) en salariskosten van beherend personeel, kunnen afhankelijk van de gekozen oplossing variëren. Bij het gunningscriterium “laagste kosten berekend op basis van kosteneffectiviteit” worden naast de directe aanschafprijs ook bovenstaande indirecte kostenelementen meegewogen. Het Total Cost of Ownership (TCO) biedt een totaalplaatje van alle kostenelementen: de kosten verbonden aan de gehele levenscyclus van een product, onderhoudskosten, transitiekosten of afbouwkosten aan het einde van de levensduur, en naast leveranciers-specifieke kosten ook de eigen kosten van een organisatie.
Titel: Onderzoek naar rechtsbescherming bij aanbesteden
Thema(s): Juridisch
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Thijs Kirchner (Ministerie van Economische Zaken en Klimaat)
Kim van Kalleveen (Ministerie van Economische Zaken en Klimaat)
Omschrijving: Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat laat onderzoek doen naar de rechtsbescherming bij aanbesteden. Aanleiding van het onderzoek zijn signalen dat de rechtsbescherming van inschrijvers in de aanbestedingspraktijk niet naar behoren functioneert. De centrale vraag is hoe het bestaande systeem functioneert en of het wenselijk is wijzigingen aan te brengen. Waarom kiezen ondernemers wel of niet voor een gang naar de rechter? Hoe vaak en waarom procederen aanbestedende diensten tegen inschrijvers? Werken de interne klachtenloketten van aanbestedende diensten naar behoren? Hebben we een aanbestedingskamer nodig bij de rechtbanken? Wat voor toegevoegde waarde kan een aanbestedingsautoriteit hebben? In juli wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek en eventuele vervolgstappen die de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat zal nemen. Kim van Kalleveen en Thijs Kirchner lichten een tipje van de sluier op over de voorlopige uitkomsten van het onderzoek.
Titel: Objectiever beoordelen van inschrijvingen: een nieuwe beoordelingssystematiek voor BPKV-aanbestedingen
Thema(s): Professionalisering
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Leon Laureij (Rijkswaterstaat)
WIm Bossink (Rijkswaterstaat)
Omschrijving: Een veelgehoorde uitdaging bij het in consensus beoordelen van inschrijvingen is dat verschillende beoordelaars dezelfde teksten vaak verschillend begrijpen. Gesprekken binnen het beoordelingsteam verlopen hierdoor moeizaam en inschrijvers voelen zich onbegrepen door de terugkoppeling op hun inschrijving. Nog erger: een consequentie kan zijn dat de aanbestedende dienst gunt aan een inschrijver die eigenlijk niet de Beste Prijs-Kwaliteit Verhouding (BPKV) biedt. Om deze risico's te verkleinen heeft Rijkswaterstaat heeft op basis van de argumentatieleer een uniforme beoordelingssystematiek ontwikkeld die breed toepasbaar is bij EMVI-BPKV aanbestedingen.
De ontwikkelde beoordelingssystematiek biedt een universele tekststructuur die helpt bij het uniform interpreteren van argumenten. Met behulp van verschillende kleuren highlight-markers brengen beoordelaars structuur aan in een inschrijving waarbij de verschillende argumenten zichtbaar worden. Nadat ze het daarover eens zijn, gaan ze die argumenten evalueren om een waardeoordeel te vormen. Zo worden interpretatie en oordeelsvorming gescheiden, waardoor de discussie soepeler verloopt en de consensus robuuster is. .Door ook in de terugkoppeling naar de inschrijvers de argumentatiestructuur te volgen, wordt de BPKV-inschrijving objectiveerbaar vastgesteld. Leon Laureij en Wim Bossink van Rijkswaterstaat presenteren deze beoordelingssystematiek inclusief bijbehorende instrumenten. Deelnemers kunnen oefenen met de systematiek.
Titel: Een grotere sociale impact met Maatwerk voor Mensen
Thema(s): MVI/Social Return
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Marije Geluk (BZK)
Maarten Prinsen (BZK)
Omschrijving: Bij de Rijksoverheid wordt geëxperimenteerd met een nieuwe aanpak rondom Social return: Maatwerk voor Mensen. Hiervoor zijn een aantal proeftuinen opgezet, waar door middel van maatwerk de sociale impact van inkoop wordt vergroot. Deze proeftuinen worden inmiddels in de vorm van 'Partnerschappen' ook uitgerold bij andere overheden. In deze sessie wordt eerst een toelichting gegeven op de proeftuinen Maatwerk voor Mensen bij de Rijksoverheid, vervolgens wordt een toelichting gegeven op de Partnerschappen bij andere overheden. Vanuit de praktijk worden de proeftuinen toegelicht. Tot slot is er ruimte voor discussie en vragen, waarbij de sprekers een panel vormen en reageren op vragen uit de zaal en actuele vraagstukken rondom social return.
Titel: Aandacht voor digitale veiligheid in het inkoopproces
Thema(s): Digitalisering
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Yosta Dammen (Centrum Informatiebeveiliging en Privacybescherming (CIP) )
Omschrijving: Hoe zorgen we ervoor dat de producten en diensten die de overheid inkoopt veilig zijn? Digitale veiligheid is een essentiële randvoorwaarde voor vertrouwen in onze digitale economie en samenleving. De Roadmap Digitaal Veilige Hard- en Software biedt een samenhangend pakket aan maatregelen om onveiligheden in hard- en software te voorkomen, kwetsbaarheden te detecteren, en om de gevolgen daarvan te verminderen in de hele productlevenscyclus. De overheid richt zich in de breedte op de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) als standaard voor veiligheid. Daarnaast wordt vanuit Inkoopeisen Cybersecurity Overheid, via een multidisciplinaire werkgroep met een brede overheidsvertegenwoordiging, nagedacht over de haalbaarheid van een set van algemene voorwaarden/minimum inkoopeisen voor de gehele Rijksoverheid. Doel daarvan is het bereiken van een situatie dat opdrachtgevers, inkopers en contractmanagers goede veiligheidseisen mee kunnen geven bij het inkopen van Digitale Veilige Hard- en Software en vervolgens het nakomen ervan bewaken. Hoe wordt dat operationeel uitgewerkt en hoe zorgen we ervoor dat de producten en diensten die de overheid inkoopt veilig zijn? Het eerste uitgewerkte inkoopsegment Softwareontwikkeling is de basis voor deze sessie. Daarover gaan we interactief met elkaar in gesprek, gericht op de praktische toepassing binnen organisaties en hun inkoopprocessen.
Titel: Uitsluitingsgronden: van aanvinken tot de proportionaliteitstoets
Thema(s): Juridisch
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Diederik Wolters Rückert (Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn)
Pieter Stuijt (Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn)
Omschrijving: Welke uitsluitingsgronden kan een aanbestedende dienst op de aanbesteding van toepassing verklaren? Is dat ook verstandig? Wat als een uitsluitingsgrond zich voordoet? Met welke terugkijktermijn moet dan rekening worden gehouden? En wat komt allemaal kijken bij de proportionaliteitstoets?

Aanbestedingsrechtadvocaten Pieter Stuijt en Diederik Wolters Rückert beantwoorden bovenstaande vragen aan de hand van het juridisch kader en praktijkvoorbeelden. Zij zoomen daarbij in op de facultatieve uitsluitingsgronden ‘ernstige fout’ en ‘past performance’. Vanzelfsprekend is er alle ruimte voor praktijkvragen van de deelnemers.

Pieter en Diederik zijn beiden advocaat bij Pels Rijcken, ook bekend als het kantoor van de landsadvocaat. Zij adviseren en treden op voor tal van aanbestedende diensten (de Staat, provincies, gemeenten, waterschappen etc.). Daarbij houden zij zich onder andere veelvuldig bezig met de uitsluitingsgronden. Zo behandelden zij voor de Staat de “Connexxion-zaak” waarin tot aan het Hof van Justitie in Luxemburg toe is geprocedeerd over uitsluitingsgronden en de proportionaliteitstoets.
Titel: Het probleem samenwerken!
Thema(s): Organisatie||Sociaal Domein
Type sessie: PIANOo-college
Spreker(s): Duco Bannink (Vrije Universiteit Amsterdam, Faculty of Social Science, Political Science and Public Administration)
Omschrijving: Veel beleidsvraagstukken kun je niet alleen oplossen, veel beleid kun je niet zelf uitvoeren. In dat geval is samenwerking nodig. Maar is het ook mogelijk? Hoe krijg je de samenwerking goed? Het samenwerken zelf is ook een probleem. Inkopen (en aanbesteden) creëert een vorm van samenwerking. Gemeenten en zorgaanbieders werken bijvoorbeeld samen bij de uitvoering van de WMO of de Jeugdwet. Overheden en bedrijven werken samen bij het aanpakken van de fysieke infrastructuur. Er zijn allerlei voorbeelden. Bij Het Probleem Samenwerken (naar het gelijknamige boek geschreven door Duco Bannink en Hans Bosselaar) spelen twee uitdagingen tegelijkertijd. De ander heeft eigen kennis. Die is nodig om het gezamenlijke beleidsvraagstuk op te lossen of het beleid uit te voeren. Maar de ander heeft ook eigen belangen. Die belangen maken dat die kennis niet vanzelf wordt ingezet om jouw probleem op te lossen. De kennis van de ander is altijd verbonden aan de belangen van de ander. Dit heeft consequenties voor inkoop en aanbesteding. Duco Bannink (Hoofddocent aan de Vrij Universiteit Amsterdam) gaat tijdens de sessie in op deze consequenties.
Titel: Aanbesteden zonder bestek? Nog niet zo gek!
Thema(s): Beter Aanbesteden
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Eric Ernst (Bizob)
Omschrijving: In deze sessie staat de casus ‘De Vlassert’ (2018) uit de gemeente Reusel-De Mierden (Zuid Oost-Brabant) centraal: Gemeente Reusel-De Mierden laat voor het eerst een aannemer de reconstructie van een wijk organiseren. Het is voor het eerst dat gemeente Reusel-De Mierden kiest voor deze aanpak, waarbij de verantwoordelijkheid bij de aannemer komt te liggen. Brabant Water en de gemeente hebben Huijbregts Infra opdracht gegeven voor het vervangen van de waterleiding, riolering en de bovenliggende infrastructuur. De hele wijk wordt voorzien van nieuwe bestrating en bomen. Het is aan de aannemer om geschikte partners te zoeken. De gemeente en Huijbregts Infra gaan samen het centraal gelegen speelveldje herinrichten. In deze aanbesteding is geen gebruik gemaakt van een traditioneel bestek. Samen met de deelnemers wordt er gekeken naar vooroordelen en ‘beren’ op de weg. Daarna kijken we naar de manier waarop dit traject is doorlopen, en we kunnen zelfs de uitvoering evalueren, want de oplevering is op korte termijn. In hoeverre is het traject anders verlopen voor de betrokken partijen?
Titel: Circulair inkopen game: Word de held van circulair inkopen!
Thema(s): Organisatie
Type sessie: Anders
Spreker(s): Pam van Wanrooij (PHI Factory)
Geerke Hooijmeijer-Versteeg (PHI Factory)
Omschrijving: In de circulair inkopen game ervaar je op een speelse manier de verschillende interne belangen en tegenstellingen bij het starten van een circulair inkooptraject. Hoe ga je met die verschillende belangen om en hoe maak je van je inkoopproject een succesverhaal? Dit spel stelt deelnemers in staat om op een andere manier een stap te zetten richting circulair inkopen. In deze game wordt kennis gedeeld, ambities geformuleerd en obstakels geïdentificeerd. De game draagt bij aan de groei van circulair inkopen en de bewustwording binnen organisaties. Deelnemers krijgen handvatten om aan de slag te gaan met circulair inkopen, ongeacht hun positie binnen de organisatie.
Er zijn slechts 10 plaatsen beschikbaar!
De game is ontwikkeld door bureau Flavour, met medewerking van PHI Factory, Copper8, Rijkswaterstaat, KplusV en PIANOo.

Workshopronde 3: 15.00 - 16.00 uur

Titel: Justitie & Veiligheid maakt werk van innovatiegericht inkopen
Thema(s): Innovatiegericht inkopen
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Bertwin Lussenburg (Ministerie van Justitie en Veiligheid)
Nathalie van der Meyden (Instituut Fysieke Veiligheid)
Omschrijving: Het Innovatieteam jaagt innovatie aan binnen het ministerie van Justitie en Veiligheid. Op deze manier wil het ministerie samen met marktpartijen innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken ontwikkelen en aanschaffen . Het Innovatieteam bevordert initiatieven zoals een eigen Start Up in residence programma, small business innovation reseach (SBIR) en het eerste innovatiepartnerschap (IP) van de Rijksoverheid samen met Brandweer Nederland en het Instituut Fysieke Veiligheid. Het innovatieprogramma ‘Satelliettoepassingen voor Justitie en Veiligheid’ stond aan de basis van deze SBIR en IP. Bertwin Lussenburg, programmamanager van het Innovatieteam, en Nathalie van der Meyden, tactisch inkoper bij het Instituut Fysieke Veiligheid, delen hun innovatie-ervaringen tijdens de sessie.
Titel: Bid rigging, dat overkomt mij niet!
Thema(s): Professionalisering
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Bas van de Lest (EZK/ACM)
Pieter van den Boogaard (EZK/ACM)
Omschrijving: Denkt u een kartel te herkennen of veronderstelt u dat kartelvorming bij uw aanbestedingen niet voorkomt? Test dan uw kennis tijdens de deelsessie van de Autoriteit Consument & Markt over het herkennen van kartels bij aanbestedingen.
Bedrijven die met elkaar concurreren, moeten betere producten en diensten leveren tegen een steeds scherpere prijs zodat u deze als aanbestedende dienst van hen wilt afnemen. Door concurrentie krijgt u dus steeds meer keus voor een aantrekkelijke prijs. Bedrijven kunnen echter afspreken niet met elkaar te concurreren. Hierdoor betaalt u als overheid te veel voor een product of dienst. ACM spoort bedrijven op die afspreken om niet met elkaar te concurreren.
Tijdens deze deelsessie beantwoordt ACM de volgende vragen:
- Waarom bewaakt de ACM concurrentie tussen bedrijven?
- Hoe herken ik een kartel?
- Wat kan ik doen om kartelvorming te voorkomen?
- Wat moet ik doen als ik een kartel vermoed?
Voor de uitleg maakt ACM gebruik van voorbeelden uit de aanbestedingspraktijk. Heeft u naar aanleiding daarvan vragen? Dan beantwoordt ACM deze graag.
Titel: Bewuster aanbesteden: Gebruik van data voor het inspelen op marktbewegingen
Thema(s): Digitalisering||MVI/Social Return
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Tufail Ghauharali (Akida)
Remi Baar ()
Marleen Hermans ()
Omschrijving: Aanbestedende diensten, marktpartijen en de overheid hebben een schat aan data. Data die inzicht geven in bijvoorbeeld trends op de aanbestedingsmarkt, hun eigen opgaven en de druk per marktsegment. Maar hoe creëer je dat inzicht? Inclusief voorspellingen gebaseerd op feiten en historische ontwikkelingen?
Tijdens deze workshop leert u hoe data gebruikt kan worden om bewuster aan te besteden, al dan niet met collega-aanbestedende diensten of juist op ‘dalmomenten’. Welke (openbare) aanbestedingsdata zijn er? En hoe gebruikt men deze om inkoopprocessen slimmer in te richten of inschattingen van bijvoorbeeld het verduurzamingspotentieel te maken? Want, waarom maakt men geen gebruik van lessen uit het verleden? Voor veel mensen zijn data abstract, ze hebben moeite met selecteren en interpreteren. Hierdoor durven ze niet altijd conclusies te trekken. Een aantal experts laten zien hoe u op basis van uw opgave en de marktsituatie data voor u kunt laten werken. En hoe u met eenvoudige middelen al veel winst kunt boeken.
Aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden krijgt u tips waar u direct mee verder kunt. U leert hoe u met eenvoudige tools de beschikking krijgt over een schat aan informatie.
Titel: Sociale Wijkteams: deel van de oplossing of deel van het probleem?
Thema(s): Sociaal Domein
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Remco van Eijkel (Centraal Planbureau)
Sander Gerritsen (Centraal Planbureau)
Greet Bouman (Sociaal Werk Nederland)
Omschrijving: Is het wijkteam hét middel voor zuinige zorg op maat waar veel gemeenten op rekenen of zijn de verwachtingen de afgelopen jaren te optimistisch gesteld? En maakt het hierbij nog uit hoe het wijkteam is ingebed in een bredere preventieve aanpak in de wijk en is verankerd in de inkoop? Het Centraal Planbureau heeft hier onlangs een prikkelend rapport over gepubliceerd: 'De wijkteambenadering nader bekeken.' 'Meten is weten, zien is geloven', zo meldt het persbericht. De onderzoekers nemen u mee in hun bevindingen en vanuit de uitvoeringspraktijk geeft Sociaal Werk Nederland, de koepelorganisatie van de wijkteams, een contra-expertise.
Titel: De zoektocht naar betrouwbare opdrachtnemers
Thema(s): Professionalisering
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Harold Thijssen (Politie, directie facilitymanagement, Chief Procurement Office)
Johan Remijnse (Bureau Inkoop /FZ)
Mr. Donna Nikogosian (Landelijk Bureau Bibob )
Omschrijving: Hoe voorkomt u het contracteren van een opdrachtnemer waar achteraf gezien toch een smetje aan blijkt te kleven? Instrumenten als Bibob, open bronnen of informatie van commerciële partijen als Graydon, Dun en Bradstreet e.a. kunnen worden ingezet om informatie over een potentiële leverancier te achterhalen. Eenvoudig is het allemaal niet, het heeft effect op de doorlooptijd en het is niet altijd eenvoudig om te bepalen wanneer u dergelijk onderzoek inzet. De politie en de provincie Zuid-Holland worstelen hier in de praktijk volop mee en hebben het ei van Columbus nog niet uitgevonden. Helemaal blanco op dit vlak zijn zij echter niet en samen met Bureau Bibob delen zij in een interactieve sessie ervaringen en tips. Ook wordt deze sessie benut om te bepalen welke behoefte er is onder inkopers en wat er nodig is om tot een helder en praktisch toepasbaar instrumentarium te komen.
Titel: EAFIP; nieuwste geïntegreerde methodieken voor innovatiegericht inkopen
Thema(s): Innovatiegericht inkopen
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Stephan Corvers (Corvers procurment services)
Omschrijving: Via EAFIP (European Assistance For Innovation Procurement) stimuleert en ondersteunt de Europese Commissie overheden om meer en betere op ICT-gebaseerde oplossingen met innovatiegerichte inkoopopdrachten te ontwikkelen en te implementeren. Hiervoor is onder andere een uitgebreide toolkit ontwikkeld om innovatiegerichte inkoopstrategieën te ontwerpen, te realiseren en aanbestedingsrechtelijk te valideren. In deze workshop wordt het praktijkvoorbeeld over de Limburgse geïntegreerde waterketen toegelicht. Het betreft het WAUTER II project van Waterbedrijf Limburg, waarbij een geïntegreerde aanpak is vormgegeven tussen een regulier aanbestedingstraject en een PCP-aanbestedingstraject. Door de nieuwe methodieken worden de business uitgangspunten en behoeften van Waterbedrijf Limburg adequaat ingevuld. Bijkomend voordeel hiervan is onder andere dat MKB technologiebedrijven in staat worden gesteld om direct de door hen te ontwikkelen nieuwe oplossingen aan te bieden aan zowel Waterbedrijf Limburg als aan andere marktpartijen. De methodieken zijn gebaseerd op de bevindingen die in Europees verband binnen het EAFIP-initiatief zijn opgedaan (www.eafip.eu). Specifiek wordt ingegaan op prior art analyses, business case analyses en marktconsultatie methodieken, naast de aanbestedingsprocedures en contractmodellen.
Titel: Flexibile en innovatieve contractsvormen in het sociaal domein
Thema(s): Sociaal Domein
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Rens Snel (Trip Advocaten en Notarissen )
Omschrijving: De afgelopen jaren zorgden aanbestedingen in het sociaal domein voor discussie. De complexiteit van het sociaal domein vraagt om mogelijkheden om in te spelen op een steeds veranderde zorgvraag. De kwaliteit en kwantiteit van de te leveren zorg en ondersteuning is continu in verandering. Onvoorziene omstandigheden, veranderende wet- en regelgeving of cao’s zijn factoren die van invloed zijn op de inhoud van de contracten. Er is verder behoefte aan ruimte voor innovatieve ondersteuningsconcepten die de transformatie kunnen ondersteunen en stimuleren. Flexibele en innovatieve contractvormen zijn daarvoor wenselijk of zelfs nodig. De behoefte aan flexibiliteit wordt echter ingeperkt door een aantal juridische waarborgen die zijn geschreven ten behoeve van de betrokken stakeholders. Zo mag flexibiliteit niet ten koste gaan van de aanspraken van de betrokkenen op zorg of ondersteuning. De overheid moet hoeden voor de kwaliteit en kwantiteit van de geleverde zorg, wat betekent dat aanbieders daarop voldoende aanspreekbaar moeten blijven. Van hun kant moeten aanbieders vooraf concreet weten waarop ze zich vastleggen en dient het contract een voldoende evenwichtige risicoverdeling te behelzen.
In deze sessie wordt, aan de hand van een concreet voorbeeld van een op transformatiegerichte aanbesteding van Wmo en Participatiewetvoorzieningen, toegelicht welke flexibiliteitsmogelijkheden en -waarborgen er zijn.
Titel: Circulair inkopen: vallen, opstaan en weer doorgaan!
Thema(s):
Type sessie: PIANOo-college
Spreker(s): Prof.dr.ir. Bart Vos (Tilburg School of Economics and Management)
Omschrijving: Hoogleraar Bart Vos onderzocht vier jaar lang de successen en barrières van circulair inkopen. De rode draad van deze transitie? Vallen, opstaan en weer doorgaan! In deze inspirerende keynote staan de ervaringen van tientallen publieke en private organisaties uit de Green Deal Circulair Inkopen centraal. Deze koplopers hebben grote resultaten geboekt, maar hebben ook de nodige tegenslagen gekend. Wat kunnen we leren van deze waardevolle faal- en succesverhalen? Verwacht tijdens deze sessie veel praktijkcases en krijg tips om donkere tijden het hoofd te bieden.
Titel: Een nieuw categorielandschap voor het Rijk
Thema(s): Professionalisering||Organisatie
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Rolf Valenteijn (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
Omschrijving: Belangrijk element van het Rijksinkoopstelsel is categoriemanagement. Op 1 plek binnen het Rijk wordt voor het hele Rijk de inkoop van een bepaald product of dienst verzorgd. Een voor allen, allen voor een. Dit categoriemanagement is de afgelopen periode geëvalueerd op nut en noodzaak. Dit heeft geleid tot een herindeling en herverdeling van categorieën. In deze workshop wordt u meegenomen in dit proces en de uitkomsten daarvan.
Het Rijk heeft een enorme invloed op hoe we in Nederland zaken doen. Dat komt omdat het Rijk jaarlijks voor zo’n 10 miljard euro aan goederen en diensten inkoopt. We zetten die invloed in om de prestaties van het Rijk te verbeteren en om het met zijn allen beter en duurzamer te doen.
We signaleren veranderingen in de maatschappij en werken samen met onze leveranciers aan oplossingen. We versnellen duurzame transities, maken ons sterk voor banen en werkervaring voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. En we motiveren innovatieve inkoop. Door maatschappelijk verantwoord in te kopen, helpen wij de regering haar doelen te realiseren. We realiseren ons dat we impact kunnen creëren in plaats van voor de laagste prijs te gaan.
Titel: Gevolgen wetswijziging Wet arbeidsmarkt in balans voor opdrachtgevers
Thema(s): Juridisch
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Jeroen Brouwer (ABU)
Omschrijving: Op dit moment is de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) in behandeling bij de Eerste Kamer. Deze wet zal vermoedelijk op 1 januari 2020 in werking treden en heeft de nodige gevolgen. Gevolgen die alle werkgevers in Nederland gaan raken. En zeker óók u als inlenende opdrachtgever.
In deze presentatie zet Jeroen Brouwer van de Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU) uiteen wat de Wab regelt, alsmede welke wijzigingen en nieuwe kaders deze wet met zich meebrengt. Denk bijvoorbeeld aan de transitievergoeding, gevolgen voor oproepovereenkomsten, een informatieplicht van de inlenende opdrachtgever en de differentiatie in WW-premies.
Vervolgens gaat Jolanda Molenaar, categoriemanager Uitzendkrachten Rijksoverheid, in op de gevolgen voor uitzenden voor u als inlenende opdrachtgever. Welke impact heeft de Wab op de tariefstelling? En welke impact heeft deze wet op de mogelijkheid om bij een contractwissel vanwege een uitgevoerde aanbesteding uitzendkrachten aan te houden door de inhuuropdracht bij een nieuwe contractpartner voort te zetten? Wanneer wordt een uitzendkracht mogelijk onbedoeld een payrollmedewerker?
Titel: Naar het oordeel van de rechter: nationale en Europese jurisprudentie
Thema(s): Juridisch
Type sessie: Workshop
Spreker(s): Huib Van Romburgh (RVO)
Omschrijving: Welke interessante en leerzame uitspraken hebben het Europese Hof van Justitie en de nationale rechter de afgelopen tijd gedaan over aanbestedingen?
Ook dit jaar geeft Prof. mr. Huib van Romburgh een aansprekend college over actuele Europese en nationale jurisprudentie. Het aantal uitspraken bedraagt rond de 200 per jaar. Om die reden is het elk jaar een selectieve greep uit de grote hoeveelheid uitspraken. Dit jaar wordt met name aandacht besteed aan uitspraken over de ‘wezenlijke wijziging’, raamovereenkomsten en aspecten van milieu en duurzaamheid.
Huib van Romburgh is juridisch adviseur bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, hoogleraar Aanbestedingsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, raadsheerplaatsvervanger in het Gerechtshof Den Haag en voorzitter van de PIANOo vakgroep Aanbestedingsrecht.